Chế độ thai sản luôn là một trong những chính sách an sinh xã hội được người lao động và doanh nghiệp quan tâm hàng đầu. Kể từ 01/7/2025, với việc Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 chính thức có hiệu lực, các quy định về điều kiện hưởng thai sản đã có nhiều thay đổi đột phá, mang lại quyền lợi tối ưu hơn cho cả người tham gia BHXH bắt buộc lẫn tự nguyện.

Để không bỏ lỡ các quyền lợi chính đáng, hãy cùng điểm qua chi tiết 3 điều kiện hưởng chế độ thai sản tính đến năm 2026 ngay trong bài viết dưới đây.

1. Điều kiện về đối tượng hưởng chế độ thai sản

1.1 Đối với người tham gia BHXH bắt buộc

Để được xét hưởng chế độ thai sản, người lao động trước tiên phải thuộc các trường hợp được quy định tại Khoản 1, Điều 50, Luật BHXH 2024. Cụ thể, người lao động sẽ được hưởng chế độ nếu thuộc một trong các nhóm sau:

• Lao động nữ mang thai;

• Lao động nữ sinh con;

• Lao động nữ mang thai hộ;

• Lao động nữ nhờ mang thai hộ;

• Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi.

• Lao động nữ đặt vòng tránh thai (yêu cầu: Thực hiện tại các cơ sở khám, chữa bệnh)

• Lao động nam đang tham gia BHXH bắt buộc có vợ sinh con hoặc vợ mang thai hộ sinh con.

Lưu ý: Chế độ này áp dụng cho người lao động làm việc theo hợp đồng lao động (kể cả hợp đồng từ đủ 01 tháng trở lên) và các đối tượng đóng BHXH bắt buộc khác theo quy định của pháp luật.

1.2 Đối với người tham gia BHXH tự nguyện

Đối với trường hợp tham gia Bảo hiểm xã hội tự nguyện (bao gồm cả lao động nam có vợ sinh con) được hưởng trợ cấp thai sản khi:

• Có thời gian đóng BHXH tự nguyện hoặc tổng thời gian đóng BHXH bắt buộc và tự nguyện từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.

• Mức hưởng: Trợ cấp 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra (do Ngân sách nhà nước bảo đảm).

Lưu ý: Theo quy định hiện hành, người tham gia BHXH tự nguyện mới chỉ được hưởng duy nhất 01 chế độ thai sản là trợ cấp cho mỗi con được sinh ra.

2. Điều kiện về thời gian đóng BHXH hưởng chế độ thai sản

Căn cứ theo Khoản 2 và Khoản 3, Điều 50, Luật BHXH 2024, điều kiện về thời gian đóng BHXH với người tham gia BHXH bắt buộc được quy định như sau:

Quy định bảo lưu: Trường hợp người lao động chấm dứt hợp đồng lao động, thôi việc trước thời điểm sinh con hoặc nhận con nuôi dưới 06 tháng tuổi mà vẫn đáp ứng đủ điều kiện về thời gian đóng BHXH nêu trên thì vẫn được hưởng chế độ thai sản theo quy định.

3. Điều kiện bổ sung đối với trường hợp mang thai hộ, nhờ mang thai hộ

Năm 2026, quy định về thai sản khi mang thai hộ tiếp tục được làm rõ tại Điều 58, Luật BHXH 2024, đòi hỏi phải đáp ứng các điều kiện pháp lý khắt khe hơn so với thai sản thông thường:

Tính hợp pháp: Việc mang thai hộ phải thực hiện vì mục đích nhân đạo và tuân thủ chặt chẽ quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.

Thời điểm hưởng của người mẹ nhờ mang thai hộ: Người mẹ nhờ mang thai hộ chỉ được hưởng chế độ thai sản từ thời điểm nhận con cho đến khi con đủ 06 tháng tuổi.

Yêu cầu về thời gian đóng: Cả lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ đều phải đáp ứng điều kiện về thời gian (đóng đủ 06 tháng trong 12 tháng trước khi sinh/nhận con) để được hưởng trợ cấp.

4. Điều kiện hưởng chế độ thai sản BHXH tự nguyện

Một trong những điểm sáng mang tính đột phá của Luật BHXH 2024 (áp dụng từ 1/7/2025) là bổ sung chế độ trợ cấp thai sản cho người tham gia BHXH tự nguyện.

Hỏi: Tôi làm kinh doanh tự do (hộ kinh doanh) và đang tham gia BHXH tự nguyện. Vậy năm 2026, tôi cần đáp ứng điều kiện gì để được nhận tiền thai sản?

Đáp: Căn cứ theo Khoản 1, Điều 94, Luật BHXH 2024, để được hưởng trợ cấp thai sản khi tham gia BHXH tự nguyện, bạn cần đáp ứng đủ điều kiện sau:

• Đóng BHXH tự nguyện hoặc đóng kết hợp cả BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con.

• Khi đáp ứng đủ điều kiện, người tham gia sẽ được hưởng mức trợ cấp thai sản là 2.000.000 đồng/con (do ngân sách Nhà nước đảm bảo).

Lưu ý cho HR, nhân viên BHXH công ty, Doanh nghiệp: Để quản lý tốt hồ sơ hưởng chế độ thai sản cho nhân sự và tránh các sai sót khi kê khai với cơ quan Bảo hiểm xã hội, doanh nghiệp có thể tham khảo sử dụng công cụ hỗ trợ kê khai bảo hiểm xã hội điện tử như eBH,... nhằm tự động đối chiếu thời gian tham gia và kết nối trực tiếp với Cổng thông tin BHXH Việt Nam.

Tóm lại, việc nắm vững các quy định về đối tượng, thời gian đóng và những điểm mới của Luật BHXH 2024 là yếu tố cốt lõi giúp người lao động chủ động bảo vệ quyền lợi, đồng thời giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình làm thủ tục bảo hiểm. Năm 2026 mở ra cơ hội hưởng chế độ thai sản công bằng hơn cho mọi đối tượng lao động, bao gồm cả khối hộ kinh doanh và cá nhân tham gia BHXH tự nguyện.

Dương Nguyễn