Việc điều chỉnh mức lương cơ sở  từ 2.340.000 đồng/tháng lên 2.530.000 đồng/tháng từ ngày 1/7/2026 (theo Khoản 2, Điều 3, Nghị định 161/2026/NĐ-CP) không chỉ tác động đến tiền lương của cán bộ, công chức, viên chức mà còn kéo theo sự thay đổi của nhiều chế độ an sinh xã hội. Hàng loạt trợ cấp BHXH, quyền lợi gắn với mức lương này cũng được điều chỉnh tương ứng, góp phần nâng cao và bảo đảm an sinh cho người tham gia BHXH.

1. Tăng trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi

Mức trợ cấp một lần cho mỗi con quy định tại các Khoản 1, 2 và 3 Điều 58, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 được tính bằng 02 lần mức tham chiếu (được lấy bằng mức lương cơ sở) tại tháng lao động nữ sinh con, nhận con do nhờ mang thai hộ, nhận nuôi con nuôi. 

Mức lương cơ sở tăng kéo theo mức trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận con nuôi tăng, cụ thể:

• Mức cũ: 2.340.000 x 2 = 4.680.000 đồng/con

• Mức mới từ 1/7/2026: 2.530.000 x 2 = 5.060.000 đồng 

Như vậy mức trợ cấp một lần khi sinh con, nhận con nuôi, nhờ mang thai hộ tăng 380.000 đồng cho mỗi con. 

2. Tăng mức trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh 

Sau thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản, nếu sức khỏe chưa hồi phục, người lao động có thể được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh theo quy định. Mức hưởng cho mỗi ngày nghỉ được tính bằng 30% mức tham chiếu, vì vậy khi lương cơ sở tăng (đồng nghĩa với mức tham chiếu tăng) thì khoản trợ cấp dưỡng sức cũng được điều chỉnh tăng tương ứng.

• Mức cũ: 30% x  2.340.000 = 702.000 đồng/ngày

• Mức mới từ 1/7/2026: 30% x 2.540.000 = 759.000 đồng/ngày

Như vậy, mức trợ cấp nghỉ dưỡng sức sau sinh tăng 57.000 đồng/ngày. Mức hưởng tối đa của người lao động như sau:

Việc tăng mức trợ cấp dưỡng sức phục hồi sau sinh giúp người lao động có thêm nguồn tài chính trong thời gian phục hồi sức khỏe.

3. Tăng trợ cấp dưỡng sức sau ốm đau 

Người lao động sau thời gian điều trị bệnh mà sức khỏe chưa hồi phục có thể được hưởng chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau. Khoản trợ cấp này cũng được xác định theo tỷ lệ phần trăm của mức tham chiếu (hiện lấy bằng mức lương cơ sở) cụ thể:

Theo Khoản 3, Điều 46, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mức hưởng cho một ngày nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau khi ốm đau bằng 30% mức tham chiếu. 

• Mức cũ: 30% x  2.340.000 = 702.000 đồng/ngày

• Mức mới từ 1/7/2026: 30% x 2.540.000 = 759.000 đồng/ngày

Như vậy, mức hưởng trợ cấp dưỡng sức sau ốm đau tăng 57.000 đồng/ngày tương tự mức trợ cấp nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau sinh.

4. Tăng mức trợ cấp mai táng, trợ cấp tuất

Theo quy định của pháp luật về BHXH, người lo mai táng cho người đang tham gia hoặc đang hưởng chế độ BHXH khi đủ điều kiện sẽ được nhận trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức tham chiếu.

Cụ thể mức trợ cấp mai táng:

• Mức cũ: 2.340.000 x 10 = 23.400.000 đồng

• Mức mới từ 1/7/2026: 2.530.000 x 10 = 25.300.000 đồng

Ta thấy, mức trợ cấp mai táng đã tăng 1.900.000 đồng so với trước ngày 1/7/2026. 

Bên cạnh đó, mức trợ cấp tuất hằng tháng đối với mỗi thân nhân cũng theo quy định được tính bằng 50% mức lương cơ sở; trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng thì bằng 70% mức lương cơ sở. 

Theo đó:

• Mức hưởng trợ cấp đối với thân nhân: Từ 1.170.000 đồng/tháng tăng lên 1.265.000 đồng/tháng (tăng 95.000 đồng) 

• Mức hưởng trợ cấp đối với thân nhân không có người nuôi dưỡng: Từ 1.638.000 đồng/tháng tăng lên 1.771.000 đồng/tháng (tăng 133.000 đồng).

Đây là một trong những chế độ chịu tác động rõ rệt khi lương cơ sở tăng. Việc điều chỉnh này góp phần giảm bớt gánh nặng tài chính cho thân nhân của người tham gia BHXH khi phát sinh sự kiện không mong muốn.

5. Một số khoản trợ cấp BHXH khác cũng được điều chỉnh theo mức lương cơ sở

Ngoài các chế độ trợ cấp BHXH nêu trên, việc tăng lương cơ sở còn ảnh hưởng đến nhiều khoản trợ cấp khác có căn cứ tính dựa trên mức lương cơ sở hoặc có liên quan đến mức chuẩn do Nhà nước quy định, như:

• Trợ cấp đối với người bị suy giảm khả năng lao động trong một số trường hợp;

• Một số khoản trợ cấp đối với người đang hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định;

• Các chế độ an sinh xã hội có liên quan đến mức lương cơ sở theo quy định của pháp luật chuyên ngành (chế độ trợ cấp, phụ cấp người có công: thương binh, bệnh binh, Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, thân nhân liệt sĩ...).

Việc điều chỉnh đồng bộ các chế độ này góp phần nâng cao mức bảo đảm đời sống cho người lao động và các đối tượng thụ hưởng chính sách.

6. Người lao động cần lưu ý điều gì?

Mặc dù nhiều chế độ BHXH tăng theo mức lương cơ sở, nhưng không phải tất cả các khoản hưởng BHXH đều được điều chỉnh. Người lao động cần lưu ý một số vấn đề như sau:

• Mức tham chiếu được lấy bằng mức lương cơ sở (cho tới khi có quy định khác) và được điều chỉnh theo từng thời kỳ.

• Người lao động tham gia BHXH bắt buộc theo chế độ tiền lương do doanh nghiệp quyết định, các chế độ như ốm đau, thai sản, hưu trí hoặc BHXH một lần chủ yếu được tính trên mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH, không phải trực tiếp trên mức lương cơ sở.

Việc hàng loạt chế độ BHXH tăng khi tăng lương cơ sở không chỉ góp phần cải thiện thu nhập của khu vực hưởng lương từ ngân sách nhà nước mà còn tạo tác động tích cực đến nhiều chế độ bảo hiểm xã hội. Người lao động và người sử dụng lao động cần thường xuyên cập nhật các quy định mới về lương cơ sở và chính sách BHXH để bảo đảm thực hiện đúng quy định pháp luật, đồng thời kịp thời hưởng đầy đủ các quyền lợi mà mình được hưởng.

Thu Hương