Nghỉ hưu trước tuổi do tinh giản biên chế là một trong những chính sách quan trọng của Nhà nước nhằm sắp xếp, tinh gọn bộ máy và tối ưu hóa đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết các điều kiện, quyền lợi và chế độ trợ cấp nghỉ hưu trước tuổi theo quy định pháp luật hiện hành.

1. Chế độ nghỉ hưu trước tuổi do tinh giản biên chế là gì?

1.1. Khái niệm tinh giản biên chế, nghỉ hưu trước tuổi

Tinh giản biên chế là chủ trương của Nhà nước nhằm cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong khu vực công theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy.

Một trong những chính sách được nhiều người quan tâm là nghỉ hưu trước tuổi do tinh giản biên chế. Đây là chính sách cho phép người thuộc diện tinh giản được nghỉ hưu sớm nhưng vẫn được hưởng nhiều quyền lợi ưu đãi hơn so với nghỉ hưu trước tuổi theo quy định thông thường của pháp luật về bảo hiểm xã hội.

Chính sách này hiện được quy định chủ yếu tại Điều 6 Nghị định 154/2025/NĐ-CP về tinh giản biên chế và được áp dụng đồng thời với các quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Nghị định 135/2020/NĐ-CP về tuổi nghỉ hưu.

1.2. Căn cứ pháp lý về chế độ nghỉ hưu trước tuổi do tinh giản biên chế

Chế độ nghỉ hưu trước tuổi được thực hiện trên cơ sở các văn bản pháp luật sau:

• Nghị định 154/2025/NĐ-CP về tinh giản biên chế.

• Luật Bảo hiểm xã hội số 41/2024/QH15.

• Nghị định 135/2020/NĐ-CP quy định tuổi nghỉ hưu.

• Các danh mục nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm do cơ quan quản lý nhà nước về lao động ban hành.

2. Điều kiện hưởng và chế độ nghỉ hưu trước tuổi do tinh giản biên chế

Ngoài các chế độ BHXH thông thường theo quy định, người nghỉ hưu trước tuổi do tinh giản biên chế còn được hưởng trợ cấp tiền lương và trợ cấp theo thời gian đóng BHXH.

Căn cứ Điều 6, Nghị định 154/2025/NĐ-CP chia thành 04 nhóm đối tượng với điều kiện và quyền lợi khác nhau.

Trường hợp 1: Còn từ đủ 02 năm đến đủ 05 năm đến tuổi nghỉ hưu (Phụ lục II, Nghị định 135/2020/NĐ-CP)

Theo Khoản 1, Điều 6, Nghị định 154/2025/NĐ-CP, người lao động được hưởng chính sách nếu đáp ứng đồng thời:

• Còn từ đủ 02 năm đến đủ 05 năm đến tuổi nghỉ hưu theo Phụ lục II, Nghị định 135/2020/NĐ-CP.

• Có đủ thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu theo Luật BHXH.

• Đồng thời thuộc một trong hai trường hợp:

• Có từ đủ 15 năm làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; hoặc

• Có từ đủ 15 năm làm việc tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, bao gồm cả thời gian làm việc tại nơi có phụ cấp khu vực hệ số 0,7 trở lên trước ngày 01/01/2021.

Quyền lợi được hưởng

Theo Khoản 1, Điều 6, Nghị định 154/2025/NĐ-CP, ngoài lương hưu theo Luật BHXH, người nghỉ hưu còn được:

• Không bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu do nghỉ trước tuổi.

• Trợ cấp 05 tháng tiền lương hiện hưởng cho mỗi năm nghỉ hưu trước tuổi.

• Trợ cấp theo thời gian đóng BHXH:

  • 20 năm đầu được trợ cấp 05 tháng tiền lương.

  • Từ năm thứ 21 trở đi, mỗi năm được trợ cấp 0,5 tháng tiền lương.

  • Được trợ cấp 05 tháng tiền lương hiện hưởng.

• Có từ đủ 20 năm đóng BHXH trở lên:

• Có từ đủ 15 năm đến dưới 20 năm đóng BHXH:

Trường hợp 2: Còn từ đủ 02 năm đến đủ 05 năm đến tuổi nghỉ hưu (Phụ lục I, Nghị định 135/2020/NĐ-CP)

Theo Khoản 2, Điều 6, Nghị định 154/2025/NĐ-CP, người lao động:

• Còn từ đủ 02 năm đến đủ 05 năm đến tuổi nghỉ hưu theo Phụ lục I Nghị định 135/2020/NĐ-CP;

• Có đủ điều kiện hưởng lương hưu theo Luật BHXH.

Chế độ được hưởng

Ngoài chế độ hưu trí, người lao động được:

• Không bị trừ tỷ lệ hưởng lương hưu.

• Được trợ cấp 05 tháng tiền lương cho mỗi năm nghỉ sớm.

• Được trợ cấp theo số năm đóng BHXH giống quy định tại Điểm c, Khoản 1, Điều 6.

Trường hợp 3: Còn dưới 02 năm đến tuổi nghỉ hưu (Phụ lục II)

Theo Khoản 3, Điều 6, Nghị định 154/2025/NĐ-CP, người lao động:

• Còn dưới 02 năm đến tuổi nghỉ hưu;

• Có đủ điều kiện hưởng lương hưu;

• Đồng thời có ít nhất 15 năm làm nghề nặng nhọc hoặc vùng đặc biệt khó khăn.

Chế độ được hưởng

Người lao động:

• Được hưởng lương hưu theo Luật BHXH.

• Không bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu do nghỉ trước tuổi.

Trường hợp này không được hưởng các khoản trợ cấp 05 tháng lương và trợ cấp theo thời gian đóng BHXH như khoản 1.

Trường hợp 4: Còn dưới 02 năm đến tuổi nghỉ hưu (Phụ lục I)

Theo Khoản 4, Điều 6, Nghị định 154/2025/NĐ-CP, người lao động:

• Còn dưới 02 năm đến tuổi nghỉ hưu;

• Có đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Quyền lợi

• Được hưởng lương hưu theo Luật BHXH.

• Không bị giảm tỷ lệ lương hưu do nghỉ trước tuổi.

3. Phân biệt chế độ của nghỉ hưu trước tuổi theo tinh giản biên chế và nghỉ hưu trước tuổi thông thường

Như vậy, chế độ nghỉ hưu trước tuổi do tinh giản biên chế theo Nghị định 154/2025/NĐ-CP mang lại nhiều quyền lợi vượt trội so với nghỉ hưu trước tuổi thông thường. Người thuộc diện tinh giản không chỉ không bị giảm tỷ lệ hưởng lương hưu, mà trong nhiều trường hợp còn được hưởng trợ cấp 05 tháng tiền lương cho mỗi năm nghỉ sớm và trợ cấp theo thời gian đã đóng BHXH.

Dương Nguyễn