Theo Công văn 3401/BYT-KCB ngày 12/5/2026 của Bộ Y tế, việc khám sức khỏe định kỳ cho người dân sẽ được hướng dẫn cụ thể hơn theo từng nhóm tuổi, nhóm đối tượng và điều kiện thực tế triển khai. Đây là điểm rất đáng chú ý, bởi chính sách này gắn trực tiếp với mục tiêu từ năm 2026 "Mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo lộ trình, đối tượng ưu tiên và được quản lý sức khỏe bằng sổ sức khỏe điện tử".

Khám sức khỏe định kỳ không chỉ là "đi khám khi thấy bệnh", mà là cách phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật, theo dõi sức khỏe theo từng giai đoạn cuộc đời và giảm chi phí điều trị về lâu dài.

Công văn 3401/BYT-KCB có ý nghĩa gì với người dân?

Công văn 3401/BYT-KCB là văn bản hướng dẫn nội dung chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho người dân do Bộ y tế ban hành gửi các đơn vị gồm: Sở Y tế các tỉnh, thành phố; Y tế các Bộ, ngành; các Bệnh viện, Viện có giường bệnh trực thuộc Bộ Y tế và Bệnh viện thuộc các Trường đại học.

Văn bản giúp trả lời 03 câu hỏi chính: 

1. Khi đi khám sức khỏe định kỳ theo chính sách mới, người dân sẽ được khám những gì?

2. Nhóm tuổi nào áp dụng nội dung khám sức khỏe nào?

3. Và, trường hợp nào cần làm thêm xét nghiệm và nhóm nghề đặc thù sẽ theo quy định nào?

Điểm quan trọng là Bộ Y tế không đưa ra một “gói khám chung” giống nhau cho tất cả mọi người. Thay vào đó, nội dung khám được chia theo độ tuổi và đối tượng. Cách làm này hợp lý vì nhu cầu sức khỏe của trẻ nhỏ, học sinh, người trưởng thành, lao động nữ, người lái xe, cán bộ hay thuyền viên không giống nhau.

Với người dân, Công văn này giúp quyền lợi khám sức khỏe định kỳ trở nên rõ ràng hơn. Khi địa phương, cơ sở y tế hoặc cơ quan, đơn vị tổ chức khám, người dân có cơ sở để biết mình thuộc nhóm nào và nội dung khám cơ bản gồm những gì.

1. Mục tiêu phòng bệnh sớm, không chờ đến khi bệnh nặng

Trước đây, nhiều người chỉ đi khám khi có triệu chứng rõ ràng như đau, sốt, khó thở, mệt kéo dài hoặc bệnh đã ảnh hưởng đến sinh hoạt. Tuy nhiên, nhiều bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn chức năng gan thận, bệnh phổi hoặc một số bệnh ung thư giai đoạn đầu có thể diễn tiến âm thầm.

Vì vậy, nội dung chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho người dân theo Công văn 3401/BYT-KCB hướng đến việc phát hiện sớm nguy cơ, tư vấn phòng bệnh, điều trị kịp thời hoặc chuyển người dân đến cơ sở phù hợp khi cần.

Một điểm rất đáng chú ý là chính sách khám sức khỏe định kỳ được đặt trong mục tiêu quản lý sức khỏe theo vòng đời. Điều này có nghĩa là kết quả khám không nên chỉ dừng lại ở một tờ giấy khám sức khỏe dùng một lần, mà cần trở thành dữ liệu để theo dõi sức khỏe lâu dài.

Khi mỗi người dân có sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, bác sĩ và cơ sở y tế có thể theo dõi xu hướng sức khỏe qua nhiều năm: cân nặng tăng hay giảm, huyết áp có bất thường không, đường máu thay đổi thế nào, chức năng gan thận có cần theo dõi thêm không. Đây là nền tảng quan trọng để chăm sóc sức khỏe chủ động hơn.

2. Nội dung khám sức khỏe định kỳ theo từng nhóm tuổi

a) Trẻ em dưới 6 tuổi

Đối với trẻ em dưới 6 tuổi, Công văn 3401/BYT-KCB hướng dẫn thực hiện theo Quyết định 1284/QĐ-BYT ngày 7/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế về nội dung chuyên môn khám sức khỏe định kỳ cho trẻ em dưới 6 tuổi.

Với nhóm này, người dân nên hiểu rằng khám sức khỏe định kỳ không chỉ là đo chiều cao, cân nặng. Trẻ nhỏ cần được theo dõi phát triển thể chất, tinh thần, vận động, dinh dưỡng, tiêm chủng, các dấu hiệu bất thường về mắt, tai mũi họng, răng miệng và những vấn đề phát triển theo lứa tuổi.

Cha mẹ nên chuẩn bị thông tin về quá trình sinh, tiền sử bệnh, dị ứng, tiêm chủng, ăn ngủ, tăng trưởng và những biểu hiện bất thường của trẻ để bác sĩ đánh giá chính xác hơn.

b) Người từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi

Đối với người từ đủ 6 tuổi đến dưới 18 tuổi, mẫu giấy khám sức khỏe định kỳ thực hiện theo mẫu số 02, phụ lục XXIV ban hành kèm Thông tư 32/2023/TT-BYT.

Nhóm này sẽ được khám đầy đủ các nội dung chuyên khoa lâm sàng theo mẫu quy định. Có thể hiểu đây là nhóm học sinh, thanh thiếu niên, đang trong giai đoạn phát triển mạnh về thể chất và tâm sinh lý. Nội dung khám thường tập trung vào thể lực, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt, hệ hô hấp, tuần hoàn, tiêu hóa, tiết niệu, thần kinh, tâm thần và các vấn đề lâm sàng khác nếu có.

Về xét nghiệm cận lâm sàng, Công văn nêu rõ chỉ thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ, khi người dân hoặc cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tự nguyện chi trả, hoặc theo khả năng hỗ trợ của địa phương, đơn vị. Người dân cần lưu ý điểm này để tránh hiểu nhầm rằng mọi xét nghiệm đều tự động được thực hiện miễn phí cho tất cả trường hợp.

c) Người từ đủ 18 tuổi trở lên

Đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, mẫu giấy khám sức khỏe định kỳ thực hiện theo mẫu số 03, phụ lục XXIV của Thông tư 32/2023/TT-BYT. Đây là nhóm chiếm số lượng lớn trong dân số và cũng là nhóm có nguy cơ xuất hiện nhiều bệnh mạn tính hơn theo tuổi.

Người trưởng thành sẽ được khám các chuyên khoa lâm sàng theo mẫu, bao gồm đánh giá thể lực và nhiều chuyên khoa như nội khoa, ngoại khoa, da liễu, sản phụ khoa, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt. Những nội dung này giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quát về tình trạng sức khỏe hiện tại.

Về cận lâm sàng, Công văn 3401/BYT-KCB hướng dẫn nhóm từ đủ 18 tuổi trở lên thực hiện các xét nghiệm theo mẫu số 01, phụ lục XXIV của Thông tư 32/2023/TT-BYT. Các nội dung đáng chú ý gồm xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu và chụp X-quang tim phổi thẳng.

Cụ thể, xét nghiệm máu gồm công thức máu với số lượng hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu; sinh hóa máu gồm đường máu, urê, creatinin, men gan ASAT và ALAT. Xét nghiệm nước tiểu kiểm tra đường và protein. Chụp X-quang tim phổi thẳng giúp phát hiện một số bất thường ở phổi, tim hoặc lồng ngực.

Đây là các nội dung cơ bản nhưng có giá trị sàng lọc ban đầu. Ví dụ, đường máu giúp phát hiện nguy cơ đái tháo đường; creatinin liên quan chức năng thận; men gan giúp gợi ý tổn thương gan; công thức máu có thể phát hiện thiếu máu, nhiễm trùng hoặc bất thường tế bào máu.

3. Khi nào người dân có thể được chỉ định làm thêm xét nghiệm?

a) Khi có dấu hiệu nghi ngờ bệnh

Công văn nêu rõ: nếu trong quá trình hỏi bệnh, khám lâm sàng, xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh phát hiện dấu hiệu nghi ngờ bệnh lao, u phổi hoặc bệnh lý khác, người hành nghề cần chỉ định xét nghiệm chuyên khoa để có căn cứ chẩn đoán, điều trị hoặc chuyển tuyến phù hợp.

Điều này rất quan trọng. Người dân không nên xem khám sức khỏe định kỳ chỉ là thủ tục. Nếu bác sĩ hỏi kỹ về ho kéo dài, sụt cân, đau ngực, khó thở, mệt mỏi, tiền sử bệnh gia đình, hút thuốc lá hoặc các triệu chứng khác, hãy trả lời trung thực và đầy đủ. Những thông tin này có thể quyết định việc có cần khám chuyên sâu hay không.

b) Khi địa phương, đơn vị có khả năng hỗ trợ hoặc người dân tự nguyện chi trả

Ngoài danh mục cơ bản, các xét nghiệm khác sẽ tùy tình hình thực tiễn, khả năng hỗ trợ chi trả của địa phương, đơn vị hoặc yêu cầu tự nguyện của người dân, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.

Vì vậy, trước khi khám, người dân nên hỏi rõ: nội dung nào thuộc chương trình được hỗ trợ, nội dung nào phải tự chi trả, chi phí dự kiến là bao nhiêu và xét nghiệm đó có thật sự cần thiết với tình trạng sức khỏe của mình hay không.

4. Lao động nữ được khám chuyên khoa phụ sản ra sao?

Đối với lao động nữ, danh mục khám chuyên khoa phụ sản trong khám sức khỏe định kỳ thực hiện theo phụ lục XXV của Thông tư 32/2023/TT-BYT.

Nhóm nội dung này có ý nghĩa thực tế lớn vì nhiều bệnh lý phụ khoa, ung thư cổ tử cung, ung thư vú hoặc bất thường tử cung, buồng trứng có thể được phát hiện sớm nếu khám định kỳ. Người dân, đặc biệt là lao động nữ, nên chủ động hỏi cơ sở khám về các nội dung liên quan sàng lọc ung thư cổ tử cung, sàng lọc ung thư vú, siêu âm tử cung và phần phụ nếu thuộc chương trình hoặc có chỉ định phù hợp.

Khám phụ sản là nội dung riêng tư, vì vậy người đi khám có quyền được giải thích, được bảo đảm sự tôn trọng, kín đáo và đồng thuận trong quá trình thăm khám.

5. Các nhóm đặc thù sẽ khám theo quy định riêng

Công văn 3401/BYT-KCB cũng nhấn mạnh một số nhóm đặc thù sẽ thực hiện theo quy định hiện hành. Các nhóm này gồm cán bộ, lực lượng thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an quản lý, học sinh trong trường học, người hành nghề lái xe ô tô, nhân viên hàng không, người điều khiển phương tiện giao thông đường sắt và thuyền viên.

Lý do là các nhóm này có yêu cầu sức khỏe nghề nghiệp riêng. Ví dụ, người lái xe cần tiêu chuẩn sức khỏe liên quan thị lực, thần kinh, tim mạch, khả năng phản xạ; nhân viên hàng không hoặc người điều khiển phương tiện đường sắt cũng có tiêu chuẩn chuyên biệt để bảo đảm an toàn nghề nghiệp.

Người dân thuộc các nhóm này nên kiểm tra kỹ thông báo của cơ quan, trường học, doanh nghiệp hoặc đơn vị quản lý để biết mình sẽ khám theo văn bản nào, mẫu nào và chu kỳ ra sao.

6. Người dân nên chuẩn bị gì trước khi đi khám sức khỏe định kỳ?

(1) Mang theo giấy tờ và thông tin sức khỏe cá nhân

Để buổi khám hiệu quả, người dân nên chuẩn bị thẻ căn cước công dân, thẻ bảo hiểm y tế (nếu có), sổ khám bệnh cũ, đơn thuốc đang sử dụng, kết quả xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh trước đây. Người có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, hen phế quản, bệnh tim mạch, bệnh gan thận nên ghi rõ thuốc đang dùng và liều dùng.

Nếu có triệu chứng bất thường, không nên giấu hoặc bỏ qua. Những biểu hiện như ho kéo dài, sụt cân không rõ lý do, đau ngực, khó thở, đau đầu thường xuyên, rối loạn tiêu hóa kéo dài, tiểu bất thường, mệt mỏi nhiều, nổi hạch, chảy máu bất thường đều nên được trao đổi với bác sĩ.

(2) Hỏi rõ kết quả và hướng theo dõi sau khám

Sau khi khám, người dân nên hỏi bác sĩ ba điều:

1. Sức khỏe hiện tại có vấn đề gì đáng chú ý không?

2. Chỉ số nào cần theo dõi lại? và 

3. Khi nào cần tái khám hoặc khám chuyên khoa?

Với sổ sức khỏe điện tử, kết quả khám nên được cập nhật để phục vụ theo dõi lâu dài.

Khám sức khỏe định kỳ chỉ thật sự có giá trị khi người dân hiểu kết quả và biết phải làm gì tiếp theo. Nếu chỉ nhận giấy kết luận rồi cất đi, lợi ích phòng bệnh sẽ giảm rất nhiều.

7. Cần hiểu đúng về MIỄN PHÍ để tránh kỳ vọng sai

Chính sách hướng đến mục tiêu người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần từ năm 2026 theo lộ trình và đối tượng ưu tiên. Tuy nhiên, người dân cần hiểu rằng không phải mọi dịch vụ, mọi xét nghiệm chuyên sâu, mọi kỹ thuật cao đều mặc nhiên miễn phí trong mọi hoàn cảnh.

Công văn 3401/BYT-KCB phân định rõ nội dung khám chữa bệnh: 

• Có nội dung khám theo mẫu;

• Có xét nghiệm cơ bản theo nhóm tuổi;

• Có xét nghiệm chỉ thực hiện khi bác sĩ chỉ định;

• Và, có xét nghiệm khác tùy khả năng hỗ trợ hoặc do người dân, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp tự nguyện chi trả.

Như vậy, chính sách mở ra quyền lợi khám sức khỏe định kỳ rõ ràng hơn, nhưng việc triển khai cụ thể sẽ phụ thuộc hướng dẫn chuyên môn, kế hoạch địa phương, nguồn lực, đối tượng ưu tiên và chỉ định y khoa.

Công văn 3401/BYT-KCB là một văn bản kỹ thuật về biểu mẫu khám sức khỏe. Với người dân, văn bản này thể hiện một thay đổi lớn trong cách tiếp cận y tế thay vì chờ bệnh nặng mới đi khám, hệ thống y tế hướng đến phát hiện sớm, quản lý sức khỏe liên tục và giảm gánh nặng chi phí điều trị.

Người dân nên theo dõi thông báo của địa phương, cơ quan, trường học hoặc cơ sở y tế về lịch khám, nhóm ưu tiên và danh mục được hỗ trợ. Khi đi khám, hãy chuẩn bị thông tin sức khỏe đầy đủ, trao đổi trung thực với bác sĩ và lưu giữ kết quả trong sổ sức khỏe điện tử nếu được triển khai.

Tài Phạm