Những năm gần đây, hình thức làm việc không trọn thời gian (part-time) ngày càng phổ biến trên thị trường lao động.Tuy nhiên, không ít người lao động vẫn băn khoăn: làm việc không trọn thời gian có phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc hay không? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp thắc mắc đó.

1. Thế nào là người lao động làm việc không trọn thời gian?

Theo Điều 32, Bộ luật Lao động 2019, quy định:

Người lao động làm việc không trọn thời gian là người có thời gian làm việc ngắn hơn so với thời gian làm việc bình thường, được xác định theo ngày, theo tuần hoặc theo tháng.

Mốc “thời gian làm việc bình thường” này được quy định trong pháp luật lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động của doanh nghiệp.

Làm việc không trọn thời gian không đồng nghĩa với lao động thời vụ, lao động tự do hay cộng tác viên. Bản chất vẫn là quan hệ lao động, được xác lập thông qua hợp đồng lao động và có sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động.

Pháp luật cho phép người lao động và người sử dụng lao động chủ động thỏa thuận hình thức làm việc không trọn thời gian ngay từ khi giao kết hợp đồng. Dù làm việc ít giờ hơn, người lao động vẫn được hưởng lương và được bảo đảm nguyên tắc bình đẳng về quyền và nghĩa vụ so với người làm việc trọn thời gian.

Về tiền lương, Điều 95 và Điều 96, Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ: tiền lương của người lao động làm việc không trọn thời gian do hai bên thỏa thuận, có thể trả theo thời gian, theo sản phẩm hoặc theo khoán; hình thức trả bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản. Mức lương không phụ thuộc vào việc làm toàn thời gian hay bán thời gian, mà phụ thuộc vào thỏa thuận và hiệu quả công việc.

2. Người lao động làm việc không trọn thời gian có tham gia BHXH

Đây là nội dung được người lao động quan tâm nhiều nhất, đặc biệt trong bối cảnh Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

Theo quy định mới, người lao động làm việc không trọn thời gian vẫn thuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc nếu đáp ứng đồng thời hai điều kiện. 

• Thứ nhất: Làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên. 

• Thứ hai: Tiền lương trong tháng bằng hoặc cao hơn mức tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất theo quy định của pháp luật về BHXH.

Khi thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, mức đóng được xác định giống như người lao động làm việc trọn thời gian. Cụ thể, người lao động hằng tháng đóng 8% tiền lương làm căn cứ đóng BHXH vào quỹ hưu trí và tử tuất. Khoản này do người lao động trực tiếp trích từ tiền lương của mình.

Đối với người sử dụng lao động, hằng tháng, doanh nghiệp phải đóng trên quỹ tiền lương của người lao động không trọn thời gian 3% vào quỹ ốm đau thai sản và 14% vào quỹ hưu trí tử tuất. Việc đóng BHXH được thực hiện theo phương thức đóng hằng tháng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc thù (như trả lương theo sản phẩm, khoán trong lĩnh vực nông lâm ngư nghiệp), pháp luật cho phép lựa chọn phương thức đóng linh hoạt hơn.

Như vậy, điều quan trọng không nằm ở số giờ làm việc, mà nằm ở hợp đồng lao động và mức tiền lương. Nếu đáp ứng đủ điều kiện, người lao động làm việc không trọn thời gian bắt buộc phải tham gia BHXH, không có ngoại lệ.

3. Quyền lợi và nghĩa vụ BHXH của người lao động làm việc không trọn thời gian

Khi đã tham gia BHXH bắt buộc, người lao động làm việc không trọn thời gian được hưởng đầy đủ các chế độ bảo hiểm theo quy định, tương ứng với mức đóng và thời gian đóng.

› Bảo hiểm y tế: Theo Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi 2024, người lao động làm việc theo hợp đồng lao động hợp đồng làm việc từ đủ 01 tháng trở lên, kể cả thỏa thuận làm việc không trọn thời gian, nếu có tiền lương đạt ngưỡng quy định thì phải tham gia BHYT. 

› Bảo hiểm thất nghiệp: Theo Luật Việc làm 2013, người lao động làm việc không trọn thời gian nhưng ký hợp đồng lao động xác định hoặc không xác định thời hạn vẫn thuộc đối tượng tham gia BHTN. Khi đáp ứng điều kiện về thời gian đóng và chấm dứt hợp đồng đúng luật, người lao động part-time vẫn có thể hưởng trợ cấp thất nghiệp.

› Bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp: Từ 01/7/2025, người lao động làm việc không trọn thời gian thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc cũng đồng thời được áp dụng chế độ Bảo hiểm TNLĐ, bệnh nghề nghiệp. Trong trường hợp người lao động ký nhiều hợp đồng lao động với nhiều doanh nghiệp, mỗi người sử dụng lao động đều có trách nhiệm đóng loại bảo hiểm này theo từng hợp đồng đã ký.

Trên đây là những chia sẻ từ Bảo hiểm xã hội điện tử eBH để trả lời cho câu hỏi về việc người lao động làm việc không trọn thời gian có tham gia BHXH bắt buộc theo quy định mới hay không? Từ ngày 01/7/2025, chỉ cần có hợp đồng lao động hợp pháp và mức lương đạt ngưỡng, người lao động part-time phải tham gia đầy đủ các chế độ BHXH, BHYT, BHTN, BHTNLĐ BNN.

Hiểu đúng để làm đúng sẽ giúp người lao động bảo vệ quyền lợi của mình, đồng thời giúp doanh nghiệp thực hiện đúng trách nhiệm theo quy định pháp luật.

Nguyệt Nga