Theo quy định hiện hành của Luật bảo hiểm xã hội (BHXH), Bộ luật Lao động và Luật Việc làm, người lao động là đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Sau khi nghỉ việc nếu không tiếp tục đóng BHXH, người lao động có thể được hưởng các quyền lợi BHXH khi việc nếu đáp ứng đủ các điều kiện. Vậy những quyền lợi đó là gì và một số lưu ý cần thiết sau khi nghỉ sẽ được eBH gửi đến bạn trong bài viết dưới đây.

1. Người lao động được hưởng quyền lợi BHXH khi nghỉ việc

Khi nghỉ việc và đã thực hiện đóng BHXH đầy đủ theo quy định, người lao động/nhân viên công ty có thể hưởng 04 quyền lợi chính sau đây .

1.1 Quyền lợi BHXH từ người sử dụng lao động

Người lao động (NLĐ) có thể được nhận quyền lợi BHXH từ người sử dụng lao động (Công ty/doanh nghiệp) gồm:

1) Quyền lợi về trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc.

Trong trường hợp NLĐ nghỉ việc do NSDLĐ chấm dứt HĐLĐ theo thỏa thuận hoặc hết hạn, người lao động được nhận tiền trợ cấp thôi việc. Trong khi đó, người lao động sẽ được nhận trợ cấp mất việc làm khi NLĐ đó thuộc diện bị doanh nghiệp cắt giảm nhân sự.

Điều kiện hưởng 2 khoản trợ cấp trên là người lao động phải làm việc liên tục từ đủ 12 tháng trở lên. Mức hưởng cho mỗi năm (12 tháng) làm việc là 1 tháng tiền lương đóng BHXH (tính bình quân 6 tháng tiền lương gần nhất), nhưng không dưới 2 tháng lương.

2) Quyền lợi được chốt sổ BHXH.

Sau khi NLĐ nghỉ việc, Doanh nghiệp có trách nhiệm xác nhận thời gian đóng BHXH, chốt sổ BHXH và trả lại sổ BHXH bản giấy (hoặc sổ điện tử), và các giấy tờ liên quan cho người lao động trong thời hạn quy định không quá 14 ngày làm việc.

Ngoài 2 quyền lợi BHXH chính kể trên, theo quy định của Luật việc làm và Bộ Luật lao động, Doanh nghiệp còn có trách nhiệm thanh toán đầy đủ tiền lương, thưởng, các khoản còn nợ (nếu có) và các quyền lợi khác theo hợp đồng cho người lao động sau nghỉ việc

1.2 Quyền lợi từ chính sách Bảo hiểm thất nghiệp.

Hàng tháng theo quy định người lao động và người sử dụng lao động đều phải trích đóng bảo hiểm theo tỷ lệ vào quỹ BHXH và BHTN. Do vậy khi nghỉ việc NLĐ có thể được hưởng các chế độ về BHXH và BHTN cụ thể gồm các quyền lợi sau:

1) Trợ cấp thất nghiệp

Điều kiện hưởng là người lao động đã đóng vào quỹ BHTN đủ 12 tháng trong 24 tháng trước khi nghỉ việc, hiện tại chưa có việc làm và đã nộp hồ sơ hưởng trợ cấp trong 3 tháng kể từ ngày chấm dứt HĐLD theo quy định.

Nếu đủ điều kiện người lao động sẽ được nhận mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hàng tháng là 60% bình quân tiền lương tháng đóng BHXH của 6 tháng liền kề trước khi nghỉ việc. NLĐ cứ đóng đủ 12 -36 tháng thì được hưởng 3 tháng trợ cấp, sau đó cứ thể 12 tháng đóng BHXH thì NLĐ được nhận thêm 1 tháng nhưng không được nhận quá 12 tháng trợ cấp.

Ngoài tiền trợ cấp, người lao động hưởng chế độ BHTN còn được hưởng chính sách tư vấn việc làm, học nghề và giới thiệu việc làm tại Trung tâm dịch vụ việc làm do Sở Nội vụ (cấp tỉnh) tổ chức (trước đây là sở LĐTBXH).

1.3 Quyền lợi từ chính sách BHXH

Người lao động nghỉ việc, có nhiều lựa chọn hoặc tiếp tục đóng BHXH, bảo lưu thời gian đóng hoặc rút BHXH 1 lần, đây là những quyền lợi của NLĐ và được quy định trong Luật BHXH.

1) Bảo lưu thời gian đóng BHXH

Người lao động được quyền bảo lưu thời gian đóng BHXH. Đây là thời gian đã đóng BHXH được giữ lại để cộng dồn sau này khi người lao động đi làm việc mới hoặc đóng BHXH tự nguyện.

2) Rút BHXH một lần

Người lao động có thể rút Bảo hiểm xã hội 1 lần bất cứ lúc nào không nhất thiết là sau khi nghỉ việc. Điều này đồng nghĩa với việc NLĐ không tiếp tục tham gia BHXH và nhận 1 khoản tiền cụ thể dựa theo mức đóng và thời gian đóng BHXH trước đó.

Nếu chọn rút BHXH một lần, điều kiện là NLĐ không còn tiếp tục đóng BHXH, chưa đủ 20 đóng BHXH và sau 1 năm nghỉ việc khi có yêu cầu gửi cơ quan BHXH sẽ được giải quyết hưởng chế độ theo quy định.

Tuy nhiên NLĐ trong 1 số trường hợp có thể được rút BHXH ngay khi đã đủ tuổi nghỉ hưu nhưng chưa đủ năm đóng BHXH, ra nước ngoài định cư hoặc mắc bệnh hiểm nghèo,...

Mức hưởng BHXH 1 lần được tính theo số năm đóng BHXH trước đó, khoảng 1,5 đến 2 tháng lương bình quân cho mỗi năm đóng BHXH, tùy thời điểm đóng là trước hay sau năm 2014.

NLĐ cần lưu ý, việc rút BHXH 1 lần từ sớm sẽ làm mất quyền lợi lương hưu sau này và có thể ảnh hưởng đến thời hạn sử dụng của thẻ BHYT. NLĐ sau khi nghỉ việc có thể cân nhắc bảo lưu hoặc tham gia BHXH tự nguyện để hưởng lương hưu khi đủ năm đóng và đủ tuổi về hưu.

3) Khám chữa bệnh BHYT

Người lao động làm việc theo hợp đồng được tham gia BHYT bắt buộc và được cấp thẻ BHYT bản giấy hoặc thẻ điện tử để khám chữa bệnh BHYT. Sau nghỉ việc, NLĐ vẫn có thể tiếp tục sử dụng thẻ BHYT trong thời gian hưởng trợ cấp thất nghiệp hoặc chuyển sang đóng tự nguyện.

4) Giải quyết đầy đủ các chế độ BHXH trước khi nghỉ

Người lao động nếu đang trong thời gian hưởng các chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động... trước khi nghỉ việc, vẫn sẽ được cơ quan BHXH giải quyết đầy đủ theo quy định.

Sau nghỉ việc người lao động cần thực hiện 1 số việc để tránh ảnh hưởng đến quyền lợi BHXH sau này.

2. Những việc cần làm để hưởng quyền lợi BHXH sau khi nghỉ việc

Theo Luật BHXH năm 2024 và Luật Việc làm, người lao động để được hưởng đầy đủ các quyền lợi BHXH và BHTN cần đáp ứng đủ điều kiện hưởng và thực hiện thủ tục hưởng theo quy định. Trong đó, một số loại giấy tờ cần có xác nhận từ người sử dụng lao động, do vậy trước khi nghỉ việc NLĐ cần hoàn tất một số thủ tục cần thiết với doanh nghiệp cũ để tránh làm gián đoạn đến việc làm hồ sơ hưởng sau này.

Dưới đây là một số việc quan trọng người lao động cần làm.

(1) Thực hiện trong 14 ngày đầu sau khi nghỉ

Ngay sau khi nghỉ hoặc trong 14 ngày đầu, người lao động cần yêu cầu doanh nghiệp thực hiện

1) Chốt sổ BHXH, trả lại sổ BHXH đối với sổ giấy hoặc cập nhật thông tin đóng BHXH lên sổ BHXH điện tử và các giấy tờ BHXH liên quan.

2) Cung cấp giấy tờ chứng minh chấm dứt hợp đồng lao động (quyết định thôi việc, thỏa thuận chấm dứt HĐLĐ, biên bản hoàn thành công việc....)

Doanh nghiệp có trách nhiệm hoàn thành việc này trong 14 ngày làm việc (tối đa 30 ngày trong trường hợp đặc biệt). Nếu doanh nghiệp chậm trễ hoặc không thực hiện đúng trách nhiệm, NLĐ có thể khiếu nại lên cơ quan BHXH nơi công ty đóng BHXH để được hỗ trợ.

(2) Nếu hưởng trợ cấp thất nghiệp

Trong trường hợp NLĐ nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp cần lưu ý về thời hạn nộp hồ sơ trong 3 tháng kể từ ngày chấm dứt HĐLĐ. Hồ sơ nộp trực tiếp tại Trung tâm dịch vụ việc làm (nơi nhận trợ cấp) hoặc nộp hồ sơ trực tuyến qua cổng dịch vụ công quốc gia bằng tài khoản định danh VNeID

(3) Có thể bảo lưu thời gian đóng BHXH

NLĐ không cần làm thủ tục bảo lưu, hệ thống BHXH sẽ tự động bảo lưu thời gian đóng BHXH của NLĐ khi dừng đóng (nếu chưa hưởng BHXH một lần hoặc lương hưu). Người lao động có thể chủ động kiểm tra các thông tin về việc tham gia BHXH trên hệ thống BHXH Việt Nam bằng cách tra cứu trên Cổng Thông tin điện tử BHXH Việt Nam hoặc trên ứng dụng VssID.

Trên đây là những chia sẻ từ Bảo hiểm xã hội điện tử eBH về các quyền lợi BHXH người lao động có thể nhận sau khi nghỉ việc. Tùy trường hợp mà quyền lợi hưởng có thể khác nhau, để được hỗ trợ người lao động có thể liên hệ cơ quan BHXH gần nhất để được hướng dẫn chi tiết.

Tài Phạm