Từ ngày 01/07/2026, Luật Dân số 2025 chính thức có hiệu lực, theo đó nhiều quy định mới về chính sách dân số và bảo hiểm thai sản được áp dụng, trong đó nổi bật có chế độ thai sản khi sinh con thứ 2 được nghỉ 7 tháng thu hút sự quan tâm đặc biệt của người lao động là việc lao động nữ. Vậy, quy định và mức hưởng cụ thể của chế độ này như thế nào?

1. Chế độ thai sản khi sinh con thứ 2 áp dụng từ 01/7/2026

Luật Dân số 2025 (Luật số 113/2025/QH15) được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 được đã sửa đổi, bổ sung quy định về thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản của lao động nữ tại Bộ luật Lao động.

Cụ thể, tại Khoản 1, Điều 29, Luật Dân số 2025 sửa đổi Khoản 1, Điều 139, Bộ Luật lao động như sau:

1. Lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng; trường hợp sinh con thứ hai, lao động nữ được nghỉ thai sản trước và sau khi sinh con là 07 tháng; thời gian nghỉ trước khi sinh không quá 02 tháng.

Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.

Ngoài ra, tại Điểm a, Khoản 1, Điều 14, Luật Dân số 2025 quy định các biện pháp để duy trì mức sinh thay thế bao gồm “Trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 07 tháng; lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con;”.

Như vậy, kể từ ngày 01/07/2026, lao động nữ sinh con thứ hai sẽ được nghỉ thêm 01 tháng so với quy định hiện hành. Đây là điểm mới quan trọng trong chính sách dân số nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho phụ nữ và các gia đình có đủ hai con.

1.1 Quyền lợi cho lao động nam khi vợ sinh con thứ hai

Bên cạnh việc tăng thời gian nghỉ cho lao động nữ, Luật Dân số 2025 cũng bổ sung quyền lợi cho lao động nam khi vợ sinh con thứ hai. Cụ thể, theo Khoản 2, Điều 29, Luật Dân số 2025 sửa đổi, bổ sung Điểm c, Khoản 2, Điều 53, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (Luật số 41/2024/QH14) như sau:

c) Trường hợp vợ sinh đôi hoặc vợ sinh con thứ hai thì được nghỉ 10 ngày làm việc. Trường hợp sinh ba trở lên thì được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi.

Mặt khác, tại Điểm a, Khoản 1, Điều 14, Luật Dân số 2025 quy định các biện pháp để duy trì mức sinh thay thế cũng quy định rõ trường hợp sinh con thứ hai, thời gian nghỉ thai sản đối với lao động nữ là 07 tháng; lao động nam là 10 ngày làm việc khi vợ sinh con.

Như vậy, từ ngày 01/7/2026 số ngày nghỉ hưởng chế độ thai sản của lao động nam có vợ sinh con thứ 2 là 10 ngày. Trước đó lao động nam có vợ sinh con thứ 2 chỉ được nghỉ 5 ngày đối với trường hợp sinh thường và 7 ngày đối với trường hợp sinh mổ hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi. 

Quy định này được xem là bước tiến trong việc tăng cường vai trò chăm sóc gia đình của người cha, đồng thời giúp chia sẻ trách nhiệm chăm con cùng lao động nữ trong thời gian sau sinh. 

2. Điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ 2 

Để lao động nữ được nghỉ 07 tháng khi sinh con thứ 2 cần đáp ứng điều kiện kiện về thời gian đóng Bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc như sau:

• Lao động nữa phải đóng BHXH bắt buộc từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con.

• Trường hợp lao động nữ đã đóng BHXH bắt buộc từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh thuộc cơ sở khám bệnh, chữa bệnh thì phải đóng BHXH bắt buộc từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng liền kề trước khi sinh con.  

3. Mức hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ 2

Hiện nay, vẫn chưa có hướng dẫn chính thức của Chính phủ về mức hưởng cũng như thủ tục đối với trường hợp sinh con thứ hai. Khi có hướng dẫn của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, BHXH Việt Nam sẽ hướng dẫn BHXH các tỉnh, thành phố tổ chức thực hiện.

Tuy nhiên, theo quy định của Khoản 1, Điều 59, Luật bảo hiểm xã hội 2024 mức hưởng trợ cấp thai sản một tháng được tính như sau:

Trợ cấp thai sản một tháng = 100%  x  Mbqtl

Trong đó: Mbqtl: là mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc của 06 tháng gần nhất trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản

Ngoài ra, phụ nữ sinh con thứ 2 còn được nhận trợ cấp một lần khi sinh con. Mức hưởng trợ cấp một lần bằng 02 lần mức tham chiếu tại thời điểm sinh cho mỗi con. Công thức tính:

Trợ cấp 1 lần khi sinh con = 2  x  Mức tham chiếu

Trong đó: 

• Mức tham chiếu từ 01/7/2025 được lấy bằng mức lương cơ sở là  2.530.000 đồng/tháng.

• Mức tham chiếu do Chính phủ quyết định và được điều chỉnh linh hoạt dựa trên các yếu tố khác nhau bao gồm: Chỉ số giá tiêu dùng (CPI); mức tăng trưởng kinh tế; khả năng chi trả độ cân đối của ngân sách Nhà nước và quỹ Bảo hiểm Xã hội.

Nhiều dự đoán cho rằng sắp tới sẽ vẫn áp dụng cách tính trợ cấp thai sản theo cách trên cho lao động nữ sinh 2 con và được nghỉ 07 tháng. Người lao động cần theo dõi thêm các văn bản hướng dẫn chi tiết trong thời gian tới để nắm được chi tiết bảo vệ lợi ích của mình.

4. Ý nghĩa của chế độ thai sản khi sinh con thứ 2

Đối với mỗi gia đình chi phí nuôi con là số tiền không nhỏ, điều này khiến áp lực công việc ngày càng cao làm giảm tỷ lệ sinh tại nhiều địa phương. Có thể thấy, việc tăng thời gian nghỉ thai sản cho lao động nữ sinh con thứ hai ở thời điểm hiện tại là cần thiết. Chính sách này được đánh giá là chính sách mang ý nghĩa nhân văn và phù hợp với thực tiễn xã hội hiện nay, đặc biệt giúp:

• Hỗ trợ phụ nữ có thêm thời gian phục hồi sức khỏe sau sinh;

• Tạo điều kiện chăm sóc trẻ nhỏ tốt hơn trong giai đoạn đầu đời;

• Khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con;

• Góp phần ổn định cơ cấu dân số và nguồn lao động trong tương lai.

Từ ngày 01/7/2026, lao động nữ sinh con thứ hai sẽ chính thức được nghỉ thai sản 07 tháng theo Luật Dân số 2025. Đây là một trong những điểm mới nổi bật về chính sách dân số và lao động, mang lại nhiều quyền lợi thiết thực cho người lao động và gia đình.

Thu Hương