Nghỉ làm không hưởng lương là tình huống khá phổ biến khi người lao động cần giải quyết việc cá nhân, chăm sóc gia đình, điều trị sức khỏe hoặc tạm dừng công việc trong một thời gian. Tuy nhiên, ít người để ý rằng nếu nghỉ không lương kéo dài từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, quyền lợi bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế có thể bị ảnh hưởng trực tiếp. Vậy người lao động nghỉ không lương có còn được hưởng bảo hiểm y tế không, văn bản nào quy định và cần lưu ý điều gì để không bị gián đoạn thẻ BHYT?

1. Nghỉ không lương có làm mất quyền lợi BHYT không?

Năm 2026 người lao động nghỉ việc không lương có thể có làm mất quyền lợi bảo hiểm y tế (BHYT), nhưng không phải mọi trường hợp nghỉ không lương đều bị dừng quyền lợi BHYT.

Căn cứ theo khoản 5 Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 (áp dụng năm 2026), người lao động thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc nhưng không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không phải đóng BHXH tháng đó, trừ trường hợp người lao động và người sử dụng lao động có thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH cho tháng nghỉ.

Vì bảo hiểm y tế của người lao động làm việc theo hợp đồng thường được doanh nghiệp kê khai, đóng cùng nhóm lao động đang tham gia BHXH bắt buộc, nên khi doanh nghiệp báo giảm do người lao động nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên, giá trị sử dụng thẻ BHYT cũng có thể bị tạm dừng trong tháng đó. Đây là điểm người lao động cần đặc biệt lưu ý, nhất là khi đang có kế hoạch khám chữa bệnh.

Nói cách khác, người lao động không “mất” quyền tham gia BHYT, nhưng có thể không được quỹ BHYT thanh toán chi phí khám chữa bệnh trong thời gian thẻ bị tạm dừng giá trị sử dụng.

1.1 Văn bản pháp lý đề cập đến vấn đề này?

Nhằm giúp người lao động có câu trả lời chính xác nhất về quyền lợi hưởng BHYT của mình khi nghỉ việc không lương thời gian dài, dưới đây là các quy định pháp luật liên quan gồm:

1.1.1 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024

Luật BHXH năm 2024, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, là căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ đóng BHXH trong tháng nghỉ không lương. Cổng BHXH Việt Nam cũng đăng tải văn bản Luật BHXH 2024 và ghi nhận trạng thái đang có hiệu lực từ ngày 01/7/2025.

Điểm cần chú ý là khoản 5 Điều 33: người lao động không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng thì không phải đóng BHXH tháng đó, trừ khi hai bên có thỏa thuận tiếp tục đóng.

1.1.2 Luật Bảo hiểm y tế sửa đổi năm 2024

Luật BHYT sửa đổi năm 2024, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025, quy định nhóm đối tượng tham gia BHYT, mức đóng và trách nhiệm đóng. Cổng BHXH Việt Nam đăng tải văn bản này với ngày hiệu lực 01/7/2025.

Đáng chú ý, người lao động trong thời gian nghỉ không hưởng lương hoặc tạm hoãn hợp đồng lao động được xếp vào nhóm tự đóng BHYT. Điều này mở ra phương án để người lao động chủ động duy trì thẻ BHYT nếu không được doanh nghiệp tiếp tục đóng trong thời gian nghỉ.

1.1.3 Bộ luật Lao động năm 2019

Về quan hệ lao động, nghỉ không hưởng lương là vấn đề cần có sự thông báo, thỏa thuận hoặc chấp thuận theo quy định của Bộ luật Lao động. Người lao động nên có đơn xin nghỉ, thời gian nghỉ rõ ràng và xác nhận của doanh nghiệp để tránh tranh chấp về ngày công, tiền lương và nghĩa vụ bảo hiểm.

1.1.4 Quyết định 366/QĐ-BHXH năm 2026

BHXH Việt Nam đã triển khai Quyết định số 366/QĐ-BHXH ngày 29/4/2026 về quy trình thu BHXH, BHYT, BHTN; cấp sổ BHXH, thẻ BHYT, nhằm chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, tăng giao dịch điện tử và giảm sai sót trong quản lý người tham gia.

Với doanh nghiệp, đây là lý do cần thực hiện báo tăng, báo giảm, điều chỉnh lao động đúng thời điểm để không ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động.

1.2. Trường hợp nghỉ không lương người lao động cần phân biệt

Trong thực tế, người lao động nghỉ việc không lương có số ngày nghỉ và lý do nghỉ là không giống nhau. Tuy nhiên liên quan đến việc hưởng BHYT người lao động cần phân biệt và lưu ý 3 trường hợp nghỉ sau:

1.2.1 Nghỉ không lương dưới 14 ngày làm việc trong tháng

Nếu người lao động nghỉ không lương dưới 14 ngày làm việc trong tháng, thông thường tháng đó vẫn được tính là tháng làm việc, doanh nghiệp vẫn đóng BHXH, BHYT, BHTN theo quy định nếu quan hệ lao động vẫn tiếp tục và có căn cứ tiền lương đóng bảo hiểm.

Trong trường hợp này, thẻ BHYT thường không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, người lao động vẫn nên kiểm tra bảng lương, phiếu đóng bảo hiểm hoặc ứng dụng VssID để chắc chắn doanh nghiệp không báo giảm nhầm.

1.2.2 Nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng

Đây là trường hợp có rủi ro cao nhất. Nếu doanh nghiệp báo giảm lao động và không tiếp tục đóng BHXH, BHYT cho tháng đó, thẻ BHYT có thể bị tạm dừng giá trị sử dụng.

Người lao động cần hỏi rõ bộ phận nhân sự: tháng nghỉ không lương có bị báo giảm không, thẻ BHYT còn giá trị không, có thể thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH, BHYT hay không và chi phí do bên nào chịu.

1.2.3 Nghỉ thai sản hoặc nghỉ ốm đau theo chế độ BHXH

Không nên nhầm nghỉ không lương với nghỉ hưởng chế độ BHXH. Với trường hợp nghỉ thai sản từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, người lao động và doanh nghiệp không phải đóng BHXH nhưng thời gian này vẫn được tính là thời gian tham gia BHXH. Quỹ BHXH cũng thực hiện đóng BHYT cho một số nhóm thụ hưởng như nghỉ thai sản, nghỉ ốm đau từ 14 ngày làm việc trở lên theo quy định.

Do đó, nếu nghỉ theo chế độ ốm đau, thai sản hợp lệ, người lao động không nên tự hiểu rằng thẻ BHYT sẽ bị dừng như trường hợp nghỉ không lương thông thường.

2. Người lao động cần lưu ý gì để không bị gián đoạn BHYT?

2.1 Kiểm tra số ngày nghỉ trong từng tháng

Mốc cần nhớ là “14 ngày làm việc trở lên trong tháng”, không phải 14 ngày theo lịch. Trước khi xin nghỉ dài ngày, người lao động nên tính rõ số ngày làm việc thực tế trong tháng đó để biết có rơi vào trường hợp không phải đóng BHXH, BHYT hay không.

2.2 Tra cứu giá trị sử dụng thẻ BHYT trước khi đi khám

Trước khi đi khám chữa bệnh, đặc biệt là trong tháng đang nghỉ không lương, người lao động nên tra cứu giá trị sử dụng thẻ BHYT trên VssID, Cổng thông tin BHXH Việt Nam hoặc hỏi trực tiếp cơ quan BHXH. Việc này giúp tránh tình huống đến bệnh viện mới biết thẻ không còn giá trị sử dụng.

2.3 Thỏa thuận trước với doanh nghiệp

Luật BHXH 2024 cho phép người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH trong thời gian nghỉ không hưởng lương từ 14 ngày làm việc trở lên. Nếu có nhu cầu duy trì quyền lợi an sinh, người lao động nên trao đổi bằng văn bản với doanh nghiệp trước khi nghỉ.

Trường hợp doanh nghiệp đồng ý tiếp tục đóng, hai bên cần thống nhất rõ mức đóng, phần chi phí người lao động tự chịu và cách kê khai trên hồ sơ bảo hiểm.

2.4 Chủ động tham gia BHYT theo nhóm tự đóng

Nếu doanh nghiệp không tiếp tục đóng BHYT trong thời gian nghỉ không lương, người lao động có thể cân nhắc tự tham gia BHYT để không bị gián đoạn quyền lợi khám chữa bệnh. Đây là lựa chọn đặc biệt cần thiết với người đang điều trị bệnh dài ngày, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền hoặc người dự kiến phải sử dụng dịch vụ y tế trong thời gian nghỉ.

Tổng kết lại, với doanh nghiệp, mỗi trường hợp nghỉ không lương từ 14 ngày làm việc trở lên đều cần được theo dõi, báo giảm, báo tăng hoặc điều chỉnh hồ sơ bảo hiểm đúng thời điểm. Chỉ một sai sót nhỏ trong kê khai có thể khiến người lao động bị gián đoạn thẻ BHYT hoặc doanh nghiệp phải giải trình, điều chỉnh lại dữ liệu.

Phần mềm bảo hiểm xã hội điện tử eBH hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện giao dịch BHXH, BHYT, BHTN trực tuyến; quản lý hồ sơ lao động; lập hồ sơ báo tăng, báo giảm; theo dõi quá trình tham gia và hạn chế sai sót khi xử lý các trường hợp nghỉ không lương, nghỉ thai sản, nghỉ ốm đau.

Doanh nghiệp cần tư vấn triển khai hoặc hỗ trợ kỹ thuật phần mềm eBH có thể liên hệ đội ngũ eBH để được hướng dẫn quy trình kê khai điện tử, đảm bảo hồ sơ bảo hiểm thực hiện đúng, đủ và kịp thời. Tổng đài 24/7:

• Khu vực miền Bắc: 1900 558873

• Khu vực miền Trung - Nam: 1900 558872

Tài Phạm