Ngày 19/8/2026, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 2270/QĐ-BTC, công bố 25 thủ tục hành chính trong lĩnh vực BHXH, gồm 05 thủ tục mới, 15 thủ tục sửa đổi, bổ sung và 05 thủ tục bãi bỏ. Các thay đổi nhằm đơn giản hóa quy trình, giảm giấy tờ và tăng cường khai thác dữ liệu trong giải quyết chính sách BHXH, BHYT, BHTN.

1. Ban hành 05 thủ tục hành chính mới

Theo Quyết định số 2270/QĐ-BTC, 05 thủ tục hành chính được ban hành mới, trong đó 03 thủ tục thực hiện theo Luật Việc làm, 01 thủ tục theo quy định mới của Luật BHXH và 01 thủ tục theo quy định của Luật BHYT.

Cụ thể, 05 thủ tục hành chính mới gồm:

1. Giải quyết chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội.

2. Chi trả hỗ trợ người lao động tham gia đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề.

3. Chi trả kinh phí hỗ trợ người sử dụng lao động đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề để duy trì việc làm cho người lao động.

4. Chi trả trợ cấp thất nghiệp.

5. Giám định chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT.

Trong đó, thủ tục Giải quyết chế độ đối với người lao động không đủ điều kiện hưởng lương hưu và chưa đủ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được ban hành trên cơ sở quy định mới của Luật BHXH. Thủ tục Giám định chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT được ban hành theo quy định của Luật BHYT.

Ba thủ tục còn lại liên quan đến chi trả trợ cấp thất nghiệp và hỗ trợ đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề, được thực hiện theo quy định của Luật Việc làm.

Việc công bố các thủ tục mới nhằm bảo đảm các quy định pháp luật mới được tổ chức thực hiện thống nhất, đồng thời tiếp tục hoàn thiện quy trình giải quyết chính sách trong lĩnh vực BHXH, BHYT và BHTN.

2. Sửa đổi, bổ sung 15 thủ tục hành chính, cập nhật nhiều nhóm chế độ

Bên cạnh 05 thủ tục được ban hành mới, Quyết định số 2270/QĐ-BTC cũng công bố 15 thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung. Các nội dung sửa đổi trải rộng từ chế độ BHXH, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đến các thủ tục trong lĩnh vực BHYT.

2.1 Các thủ tục BHXH được sửa đổi, bổ sung

Nhóm thủ tục về chế độ BHXH được cập nhật nhiều nội dung quan trọng, gồm:

1. Giải quyết hưởng chế độ ốm đau, thai sản, trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

2. Giải quyết hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đối với trường hợp bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp lần đầu.

3. Giải quyết hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đối với trường hợp đã bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp nay tiếp tục bị tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp.

4. Giải quyết hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp do thương tật, bệnh tật tái phát.

5. Giải quyết hưởng lương hưu, trợ cấp hằng tháng đối với cán bộ xã.

6. Giải quyết hưởng BHXH một lần.

7. Giải quyết hưởng trợ cấp một lần đối với người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng ra nước ngoài để định cư.

8. Giải quyết hưởng chế độ tử tuất và truy lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH, BHTN của người hưởng đã chết nhưng còn chế độ chưa nhận.

9. Giải quyết hưởng trợ cấp hằng tháng theo Quyết định số 613/QĐ-TTg.

10. Giải quyết hưởng trợ cấp đối với nhà giáo đã nghỉ hưu chưa được hưởng chế độ phụ cấp thâm niên trong lương hưu theo Nghị định số 14/2020/NĐ-CP.

11. Giải quyết điều chỉnh, tạm dừng, hủy quyết định, chấm dứt hưởng, hưởng tiếp BHXH.

12. Thôi hưởng trợ cấp tuất hàng tháng đối với người đang hưởng trợ cấp tuất hàng tháng chết mà thuộc đối tượng được hưởng hỗ trợ chi phí mai táng.

13. Thay đổi hình thức nhận, nơi nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng.

Như vậy, các thủ tục được sửa đổi, bổ sung lần này bao quát nhiều giai đoạn trong quá trình tham gia và hưởng chính sách BHXH, từ các chế độ ngắn hạn như ốm đau, thai sản, dưỡng sức, phục hồi sức khỏe đến các chế độ dài hạn như lương hưu, BHXH một lần và tử tuất.

2.2 03 thủ tục BHYT được sửa đổi, bổ sung

Trong lĩnh vực BHYT, 03 thủ tục được sửa đổi, bổ sung gồm:

• Ký hợp đồng khám bệnh, chữa bệnh BHYT.

• Thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh giữa cơ quan BHXH và cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

• Thanh toán trực tiếp chi phí khám bệnh, chữa bệnh giữa cơ quan BHXH và người tham gia BHYT.

Việc cập nhật các thủ tục này góp phần đồng bộ quy trình thực hiện chính sách BHYT với các quy định pháp luật hiện hành.

2.3. Bổ sung hướng dẫn về chế độ thai sản khi sinh con thứ hai

Một nội dung đáng chú ý trong các biểu mẫu kèm theo Quyết định số 2270/QĐ-BTC là Biểu mẫu 14-HSB - văn bản đề nghị giải quyết chế độ đã bổ sung hướng dẫn về chế độ thai sản khi sinh con thứ hai theo Khoản 1, Điều 2, Nghị định số 168/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ.

Nội dung này áp dụng đối với người lao động bảo lưu, đã thôi việc, phục viên, xuất ngũ trước thời điểm sinh con.

Đồng thời, trường hợp sinh con từ ngày 01/7/2026 trở đi trong thời gian đang đóng BHXH nhưng đã thôi việc tại đơn vị và có nguyện vọng nộp hồ sơ hưởng chế độ tại cơ quan BHXH cũng được đề cập. Quy định này đồng thời áp dụng đối với người lao động không còn người sử dụng lao động.

Việc cập nhật biểu mẫu giúp cụ thể hóa quy trình tiếp nhận và giải quyết hồ sơ đối với các trường hợp thuộc phạm vi áp dụng của quy định mới.

3. Bãi bỏ 05 thủ tục, đẩy mạnh tái cấu trúc và thay thế hồ sơ bằng dữ liệu

Cùng với việc ban hành mới và sửa đổi, bổ sung, Quyết định số 2270/QĐ-BTC bãi bỏ 05 thủ tục hành chính trong quá trình đơn giản hóa và tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ.

05 thủ tục được bãi bỏ gồm:

1. Người hưởng lĩnh chế độ BHXH bằng tiền mặt chuyển sang lĩnh bằng tài khoản cá nhân và ngược lại hoặc thay đổi thông tin cá nhân.

2. Ủy quyền lĩnh thay các chế độ BHXH, trợ cấp thất nghiệp.

3. Truy lĩnh lương hưu, trợ cấp BHXH của người hưởng đã chết nhưng còn chế độ chưa nhận.

4. Giải quyết hưởng tiếp lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng đối với người chấp hành xong hình phạt tù, người xuất cảnh trái phép trở về nước định cư hợp pháp, người được Tòa án hủy quyết định tuyên bố mất tích.

5. Giải quyết hưởng trợ cấp dưỡng sức, phục hồi sức khỏe sau ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Việc bãi bỏ các thủ tục trên không đồng nghĩa với việc người dân bị mất quyền thực hiện các nội dung có liên quan.

Đáng chú ý, đối với việc ủy quyền lĩnh thay các chế độ BHXH, trợ cấp thất nghiệp, Quyết định nêu rõ việc ủy quyền thực hiện các thủ tục hành chính nói chung vẫn được thực hiện bình thường khi cá nhân, tổ chức có nhu cầu và có văn bản ủy quyền theo quy định pháp luật.

3.1 Thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu

Một điểm đáng chú ý khác trong Quyết định số 2270/QĐ-BTC là việc tiếp tục tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ, đơn giản hóa thủ tục hành chính và thay thế thành phần hồ sơ bằng dữ liệu.

Theo đó, các thành phần hồ sơ trong thủ tục hành chính được thay thế bằng dữ liệu do BHXH Việt Nam quản lý, cung cấp và tích hợp tại Trung tâm dữ liệu Quốc gia, hoặc dữ liệu do các bộ, ngành, UBND tỉnh, thành phố chia sẻ.

Nguồn dữ liệu được khai thác từ kho dữ liệu BHXH, bao gồm các trường thông tin thuộc sổ BHXH và thẻ BHYT.

Bên cạnh đó, nhiều loại giấy tờ đã được liên thông, chia sẻ dữ liệu, gồm:

• Giấy ra viện

• Tóm tắt hồ sơ bệnh án

• Bản sao giấy báo tử đối với trường hợp người bệnh điều trị nội trú tử vong tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh

• Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng BHXH

• Giấy ra viện hoặc bản tóm tắt hồ sơ bệnh án có ghi chỉ định thời gian cần điều trị ngoại trú sau thời gian điều trị nội trú

• Giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử của lao động nữ sinh con, lao động nữ nhờ mang thai hộ trong trường hợp chết sau khi sinh con

• Giấy xác nhận nghỉ dưỡng thai

• Hồ sơ thể hiện thông tin con chết, thai chết

• Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của Hội đồng Giám định y khoa

• Một số giấy tờ liên quan đến quá trình điều trị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Việc thay thế giấy tờ bằng dữ liệu giúp hạn chế tình trạng người dân phải cung cấp lại những thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu được kết nối, chia sẻ.

Quyết định số 2270/QĐ-BTC có hiệu lực kể từ ngày 19/8/2026, đánh dấu bước tiếp theo trong quá trình cải cách, đơn giản hóa và tái cấu trúc thủ tục hành chính trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN. Việc thay thế một số thành phần hồ sơ bằng dữ liệu được kết nối, chia sẻ được kỳ vọng sẽ giảm giấy tờ, rút ngắn quy trình và tạo thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện chính sách bảo hiểm.

Nguyệt Nga