“Hợp đồng freelancer có đóng BHXH không?” là câu hỏi được nhiều người lao động tự do và doanh nghiệp quan tâm trong bối cảnh làm việc linh hoạt ngày càng phổ biến. Trên thực tế, việc có phải đóng BHXH hay không phụ thuộc vào bản chất hợp đồng, đồng thời người làm freelancer vẫn có thể tham gia BHXH tự nguyện với mức đóng cụ thể năm 2026 theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và các văn bản liên quan.

1. Hợp đồng freelancer có phải là hợp đồng lao động không?

Hợp đồng freelancer là một cách gọi tắt của giới trẻ (không có quy định pháp luật cụ thể về khái niệm hợp đồng freelancer), thường được hiểu là hợp đồng dịch vụ/ hợp đồng khoán việc, không phải là hợp đồng lao động và không bắt buộc đóng bảo hiểm xã hội vì không ràng buộc quan hệ lao động.

Phân biệt nhanh hợp đồng Hợp đồng freelancer và Hợp đồng lao động:

2. Hợp đồng freelancer có đóng BHXH không?

Để biết một bản hợp đồng freelancer có phải đóng BHXH không, cần xét xem hợp đồng giữa hai bên ký kết có tính chất của hợp đồng lao động hay không.

Khi nào hợp đồng freelancer bị coi là hợp đồng lao động?

Dựa trên thực tiễn áp dụng pháp luật, một hợp đồng freelancer có thể được coi là hợp đồng lao động nếu có các dấu hiệu:

• Làm việc thường xuyên, liên tục cho một doanh nghiệp;

• Có giờ làm việc cố định, chấm công;

• Bị quản lý trực tiếp (giao KPI, kiểm soát quy trình, báo cáo hàng ngày);

• Nhận thu nhập cố định hàng tháng như lương;

• Phải tuân thủ nội quy, quy chế công ty.

Khi đó:

› Quan hệ này được xác định là quan hệ lao động

› Doanh nghiệp có thể bị:

• Truy thu BHXH, BHYT, BHTN nếu không đóng BHXH cho người lao động.

• Xử phạt hành chính theo Nghị định 12/2022/NĐ-CP;

Từ ngày 01/07/2025, theo Luật BHXH 2024, nếu hợp đồng khoán việc có yếu tố quản lý, điều hành, giám sát trực tiếp thì có thể thuộc diện bắt buộc đóng. Đồng thời, xét thêm yếu tố BHXH bắt buộc là chỉ áp dụng khi ký hợp đồng lao động từ 1 tháng trở lên.

3. Ký hợp đồng freelancer nhưng muốn đóng BHXH được không?

Trường hợp lao động làm việc freelancer và không được công ty đóng BHXH cho nhưng vẫn muốn tham gia BHXH thì có thể lựa chọn tham gia theo hình thức BHXH tự nguyện.

Theo Điều 4 và Điều 87 Luật Bảo hiểm xã hội 2014:

• Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc diện bắt buộc

→ được tham gia BHXH tự nguyện.

• Được tự lựa chọn mức đóng (tối thiểu bằng chuẩn nghèo khu vực nông thôn).

Mức đóng BHXH tự nguyện cho Freelancer:

Năm 2026, mức đóng BHXH tự nguyện thấp nhất = 22% x 1.500.000đ (thu nhập tối thiểu chuẩn nghèo) = 330.000 đồng/tháng.

Người tham gia được Nhà nước hỗ trợ 20 - 50% mức đóng.

Số tiền thực đóng thấp nhất từ 165.000 đồng/tháng đến 264.000 đồng/tháng (chưa bao gồm khoản tiền hỗ trợ đóng, tùy địa phương).

Cụ thể, các mức hỗ trợ đóng của Nhà nước theo từng nhóm đối tượng như sau:

• Đối tượng thông thường: nhà nước hỗ trợ 10%.

• Người thuộc hộ nghèo: hỗ trợ 30%.

• Người thuộc hộ cận nghèo: hỗ trợ 25%.

• Người dân tộc thiểu số: hỗ trợ 30% (tỷ lệ hỗ trợ có thể thay đổi tùy chính sách từng năm).

Quyền lợi:

› Hưởng lương hưu khi về già: Người tham gia được hưởng lương hưu hàng tháng khi đủ 20 năm đóng BHXH và đủ tuổi nghỉ hưu.

› Nhận tiền trợ cấp tử tuất:

• Trợ cấp mai táng: Thân nhân được nhận bằng 10 lần lương cơ sở khi người tham gia qua đời.

• Trợ cấp tuất một lần: Dành cho thân nhân khi người tham gia qua đời, tùy thuộc thời gian đã đóng.

› Chế độ thai sản: Chế độ thai sản áp dụng mới từ 01/7/2025 trợ cấp 2 triệu đồng cho mỗi con mới sinh.

› Bảo hiểm tai nạn lao động: Từ 01/7/2025, được hưởng các chế độ theo quy định của pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động.

Lưu ý: BHXH tự nguyện sẽ không có chế độ:

• Ốm đau;

• Bệnh nghề nghiệp;

• đầy đủ chế độ thai sản như đối với người tham gia BHXH bắt buộc.

4. Rủi ro pháp lý nếu “lách luật” bằng hợp đồng freelancer và những lưu ý

Việc nhiều đơn vị (công ty) có quan hệ lao động với người lao động nhưng chỉ cho ký hợp đồng dịch vụ/khoán việc tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro pháp lý.

4.1. Rủi ro pháp lý

Đối với doanh nghiệp:

• Bị truy thu bảo hiểm và thuế

• Bị xử phạt vi phạm hành chính

• Phát sinh tranh chấp lao động

Đối với freelancer sẽ không được bảo vệ quyền lợi như người lao động:

• Không có BHXH

• Không có chế độ ốm đau, thai sản

• Khó khiếu nại nếu bị chấm dứt hợp đồng

4.2. Lưu ý cho người tham gia hợp đồng freelancer

Người lao động nên có cho mình những hiểu biết nhất định về hợp đồng mình ký cũng như quy định liên quan đến việc tham gia BHXH của Freelancer. Dưới đây là giải pháp phù hợp theo từng mục tiêu của người lao động về việc tham gia BHXH:

Trường hợp muốn có BHXH + quyền lợi đầy đủ (ốm đau, thai sản, bệnh nghề nghiệp…):

→ Nên ký hợp đồng lao động chính thức.

Trường hợp muốn làm freelancer nhưng vẫn có lương hưu:

→ Đóng BHXH tự nguyện.

Trường hợp muốn tối ưu thu nhập, không bị trừ BHXH:

→ Giữ freelancer, tự quản lý tài chính cá nhân (nhưng chấp nhận rủi ro an sinh).

Trên đây là những chia sẻ giải đáp câu hỏi từ Bảo hiểm xã hội điện tử eBH về hợp đồng Freelancer có đóng BHXH không? Hợp đồng freelancer không bắt buộc đóng BHXH nếu đúng bản chất là hợp đồng dịch vụ, nhưng vẫn có thể phát sinh nghĩa vụ nếu bị xác định là quan hệ lao động. Trong trường hợp làm việc tự do, người lao động nên cân nhắc tham gia BHXH tự nguyện với mức đóng tối thiểu khoảng 330.000 đồng/tháng năm 2026 để đảm bảo quyền lợi lâu dài, đồng thời lựa chọn hình thức làm việc phù hợp với mục tiêu tài chính và an sinh của mình.

Dương Nguyễn