Bảo hiểm y tế (BHYT) là trụ cột quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội, đảm bảo quyền tiếp cận y tế cho mọi người dân và các đối tượng đặc thù, trong đó có thân nhân của quân nhân. Năm 2026, BHYT đối với thân nhân quân nhân áp dụng nhiều quy định mới, mở rộng quyền lợi, đối tượng hưởng cũng như đơn giản hóa thủ tục thực hiện. Bài viết dưới đây tổng hợp chi tiết những quy định mới nhất về BHYT đối với thân nhân quân nhân cùng các quyền lợi pháp lý kèm căn cứ pháp luật rõ ràng.

1. Thân nhân quân nhân gồm những ai?

Theo Khoản 1, Điều 2, Nghị định 70/2015/NĐ-CP quy định đối tượng là quân nhân tham gia BHYT gồm:

• Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp đang tại ngũ;

• Hạ sĩ quan, binh sĩ đang tại ngũ.

Đối tượng là thân nhân quân nhân tham gia BHYT được quy định tại Điểm a, Điểm b và điểm c, Khoản 13, Điều 3, Nghị định 146/2018/NĐ-CP bao gồm:

• Cha đẻ, mẹ đẻ; cha đẻ, mẹ đẻ của vợ hoặc chồng; người nuôi dưỡng hợp pháp của bản thân, của vợ hoặc của chồng;

• Vợ hoặc chồng;

• Con đẻ, con nuôi hợp pháp từ trên 6 tuổi đến dưới 18 tuổi; con đẻ, con nuôi hợp pháp từ đủ 18 tuổi trở lên nếu còn tiếp tục đi học phổ thông.

2. Quy định về thẻ BHYT đối với thân nhân quân nhân

Căn cứ từ Luật BHYT sửa đổi, bổ sung năm 2024 có hiệu lực thi hành, ngày 3/9/2025, Bộ Quốc phòng đã ban hành Thông tư số 98/2025/TT-BQP hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 188/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật BHYT đối với các đối tượng thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng. 

Năm 2025, Bộ Quốc Phòng ra Thông tư số 63/2025/TT-BQP quy định, hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định 70/2015/NĐ-CP và Nghị định 74/2025/NĐ-CP, theo đó hướng dẫn chi tiết các quy định và triển khai thực hiện nhiều nội dung mới nhằm bảo đảm tốt nhất quyền lợi về BHYT cho đối tượng thụ hưởng theo quy định của pháp luật. 

(1) Thẻ BHYT có thể do cơ quan BHXH quân đội cấp

Thẻ BHYT đối với thân nhân quân nhân có thể do cơ quan BHXH Quân đội hoặc BHXH địa phương cấp tùy theo nhu cầu và hoàn cảnh thực tế (quy định mới 2026 cho phép cơ quan BHXH Quân đội cấp thẻ thay cho BHXH địa phương mà vẫn giữ nguyên quyền lợi).

Thân nhân quân nhân thuộc đối tượng tham gia BHYT bắt buộc, được ngân sách nhà nước hỗ trợ toàn bộ mức đóng, tức là do Nhà nước đóng thay cho thân nhân, nên họ không phải đóng phí hàng tháng. Mức đóng BHYT cho thân nhân hạ sĩ quan, binh sĩ tại ngũ là 4,5% mức lương cơ sở và do ngân sách nhà nước đảm bảo. 

(2) Thời hạn sử dụng thẻ kéo dài tối đa không quá 60 tháng 

Hiện nay, thẻ BHYT cho thân nhân quân đội có thời hạn tối đa là 60 tháng thay vì 24 tháng như trước đây. Việc này giúp  tiết kiệm chi phí, tạo điều kiện thuận lợi cho đối tượng sử dụng thẻ BHYT ổn định, lâu dài. Quân nhân an tâm công tác, giảm thủ tục chuyển tuyến khám chữa bệnh và tạo thuận lợi trong tiếp cận dịch vụ y tế toàn quốc.

(3) Người đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng tham gia BHYT được cấp thẻ theo đối tượng có mức hưởng cao nhất

Thân nhân quân nhân thuộc nhiều nhóm đối tượng tham gia BHYT được đóng và cấp thẻ BHYT theo đối tượng có mức hưởng cao nhất. Đặc biệt, những thân nhân quân nhân trên 75 tuổi (nhóm có nhu cầu chăm sóc sức khỏe cao) trước đây, nhóm này do BHXH địa phương cấp thẻ BHYT, nay nếu có nguyện vọng sẽ được BHXH Quân đội cấp thẻ BHYT mà không làm ảnh hưởng đến quyền lợi về BHYT theo quy định của pháp luật. 

(4) Không cần giấy chuyển tuyến nếu điều trị bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo, bệnh mạn tính

Thân nhân quân nhân được khám và điều trị bệnh hiếm, bệnh hiểm nghèo, bệnh mạn tính tại tuyến tỉnh và Trung ương mà không cần giấy chuyển tuyến. 

Quy định này là bước tiến quan trọng, thể hiện tính linh hoạt, bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế   thuận tiện; đặc biệt là đối với thân nhân quân nhân do điều kiện, hoàn cảnh phải chuyển đến sinh sống cùng với quân nhân.

3. Quyền lợi BHYT của thân nhân quân nhân

Trên thực tế, không phải ai cũng nắm rõ phạm vi hưởng, mức hưởng và các quyền lợi cụ thể theo quy định hiện hành, dẫn đến việc chưa khai thác đầy đủ quyền lợi BHYT được pháp luật bảo đảm.

Theo quy định hiện hành, thân nhân quân nhân thuộc diện tham gia BHYT bắt buộc và được Nhà nước hỗ trợ mức đóng, được hưởng quyền lợi tương tự người tham gia BHYT thông thường nhưng với nhiều ưu đãi do đặc thù công tác, sinh hoạt gia đình quân nhân.

3.1. Mức hưởng BHYT của thân nhân quân nhân

Thân nhân quân nhân khi đi khám chữa bệnh đúng tuyến theo quy định trong Luật BHYT (Điều 26 - 28) được quỹ BHYT thanh toán chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi hưởng với mức hưởng tối thiểu cao hơn đối tượng bình thường. Cụ thể:

+) Mức hưởng chính

Thân nhân quân nhân khi tự đi khám bệnh, chữa bệnh tại tất cả cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp ban đầu, cấp cơ bản trên toàn quốc được hưởng 100% mức hưởng khi khám bệnh, chữa bệnh tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp ban đầu; 100% mức hưởng khi khám bệnh, chữa bệnh nội trú tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cấp cơ bản... 

Thân nhân quân nhân được quỹ BHYT thanh toán trong phạm vi quyền lợi BHYT theo quy định tại Luật BHYT và các văn bản hướng dẫn.

+) Ưu đãi trong một số trường hợp

Trường hợp chi phí khám chữa bệnh cho một lần thấp hơn 15% mức lương cơ sở được thanh toán 100% chi phí.

Quy định mở rộng cho phép khám chữa bệnh ở tuyến tỉnh/TP mà vẫn giữ nguyên quyền lợi BHYT trong trường hợp thay đổi nơi cư trú theo nhiệm vụ của quân nhân.

3.2 Quy định mở rộng quyền lợi mới 2026

Từ ngày 1/1/2026, theo Nghị quyết 261/2025/QH15 của Quốc hội, một số nhóm đối tượng BHYT được nâng mức hưởng lên 100% chi phí khám chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT, trong đó có các đối tượng đặc thù liên quan đến quân nhân (như sĩ quan, quân nhân tại ngũ) góp phần gián tiếp tạo thuận lợi cho thân nhân trong việc thanh toán chi phí BHYT ở mức cao hơn khi gắn với nhiệm vụ quân sự.

4. Thủ tục và cải cách hành chính từ năm 2026

Năm 2026 cũng đánh dấu các cải cách trong quy trình cấp và gia hạn thẻ BHYT:

• Thẻ BHYT có thể được kỹ thuật số hóa, rút ngắn thời gian cấp, đổi, cấp lại.

• Hồ sơ cấp thẻ được gửi qua hệ thống dữ liệu quân đội kết nối với BHXH, giúp giảm thủ tục hành chính và tiếp cận quyền lợi BHYT nhanh chóng.

Chính sách BHYT đối với thân nhân quân nhân đã và đang được hoàn thiện theo hướng nhân văn, hiệu quả và ưu tiên quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho đối tượng này. Các quy định mới nhất năm 2026 mang lại nhiều quyền lợi mở rộng, từ mức hưởng cao hơn đến chính sách cấp thẻ linh hoạt và đơn giản hóa thủ tục hành chính, giúp quân nhân và gia đình yên tâm công tác và sinh sống.

Việc áp dụng đồng bộ các văn bản pháp lý như Luật BHYT sửa đổi 2024, Nghị định 188/2025/NĐ-CP, Nghị định 74/2025/NĐ-CP và Thông tư 63/2025/TT-BQP bảo đảm quyền lợi thiết thực và khả thi trong thực tiễn. Khi tiếp cận BHYT, thân nhân quân nhân cần chủ động nắm rõ các quy định pháp luật và quyền lợi tương ứng để tối ưu hóa quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.

Thu Hương