Ngày 15/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Nghị định gồm 6 Chương, 68 Điều và chính thức có hiệu lực từ ngày 10/9/2026, thay thế cho Nghị định 12/2022/NĐ-CP.

1. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Nghị định 283/2026/NĐ-CP

Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi vi phạm hành chính và các vấn đề liên quan trong các lĩnh vực gồm:

• Lao động: việc làm, tuyển dụng và quản lý lao động; điều kiện lao động và quan hệ lao động; an toàn, vệ sinh lao động; tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở;

• Bảo hiểm xã hội;

• Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Ngoài ra quy định các hành vi vi phạm hành chính khác trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội (BHXH), người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng không quy định tại Nghị định này thì áp dụng theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong các lĩnh vực quản lý nhà nước có liên quan.

Đối tượng áp dụng gồm người sử dụng lao động, người lao động và các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định.

2. Nội dung đáng chú ý của Nghị định 283/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động và BHXH

Việc nắm rõ các quy định tại Nghị định 283/2026/NĐ-CP là cần thiết đối với người sử dụng lao động và doanh nghiệp nhằm chủ động tuân thủ pháp luật về lao động và BHXH, đồng thời hạn chế nguy cơ phát sinh vi phạm và bị xử phạt.

2.1. Tăng mức xử phạt đối với nhiều vi phạm về tiền lương

Tại Điều 23, Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định mức xử phạt đối với nhiều hành vi vi phạm về tiền lương. Trong đó, đáng chú ý có các hành vi vi phạm về trả lương không đúng hạn, trả không đủ tiền lương theo hợp đồng, không trả hoặc trả thiếu tiền làm thêm giờ, tiền làm việc ban đêm, tiền lương ngừng việc.

Mức phạt được xác định theo số lượng người lao động bị vi phạm, từ 5 - 50 triệu đồng đối với cá nhân.

• Phạt từ 5.000.000 - 10.000.000 đồng đối với vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động;

• Phạt từ 10.000.000 - 20.000.000 đồng đối với vi phạm từ 11 người đến 50 người lao động;

• Phạt từ 20.000.000 - 30.000.000 đồng đối với vi phạm từ 51 người đến 100 người lao động;

• Phạt từ 30.000.000 - 40.000.000 đồng đối với vi phạm từ 101 người đến 300 người lao động;

• Phạt từ 40.000.000 - 50.000.000 đồng đối với vi phạm từ 301 người lao động trở lên.

Đối với doanh nghiệp, tổ chức vi phạm chịu mức phạt bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân, do đó mức phạt có thể lên đến 100 triệu đồng. Ngoài tiền phạt, người sử dụng lao động còn phải trả đủ tiền lương và tiền lãi của khoản tiền chậm trả, trả thiếu cho người lao động theo quy định.

2.2. Quy định cụ thể về chậm đóng, trốn đóng BHXH

Đối với BHXH bắt buộc, Nghị định 283/2026/NĐ-CP phân biệt giữa hành vi chậm đóng và trốn đóng, đồng thời quy định mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng, cụ thể:

Tại Điều 43, quy định các trường hợp vi phạm và mức xử phạt đối với hành vi vi phạm về chậm đóng BHXH đối với người sử dụng lao động, nổi bật trong đó có hành vi:

• Không đăng ký hoặc đăng ký không đầy đủ số người phải tham gia BHXH bắt buộc trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày hết thời hạn quy định. có thể bị phạt từ 5 triệu đồng đến 75 triệu đồng, tùy số lượng người lao động vi phạm.

• Chưa đóng hoặc đóng chưa đầy đủ số tiền phải đóng theo hồ sơ có thể bị phạt từ 12% đến 15% tổng số tiền chậm đóng, nhưng tối đa không quá 75 triệu đồng. Ngoài ra, còn phải đóng đủ số tiền BHXH chậm đóng và nộp khoản tiền tương ứng 0,03%/ngày tính trên số tiền và thời gian chậm đóng theo quy định.

Tại Điều 44, quy định hành vi trốn đóng BHXH bắt buộc cùng mức xử phạt, nổi bật là các hành vi:

• Trốn đóng bằng cách đăng ký tiền lương làm căn cứ đóng thấp hơn quy định hoặc không đóng, đóng không đầy đủ sau thời hạn luật định, mức phạt có thể từ 18% đến 20% tổng số tiền trốn đóng, tối đa 75 triệu đồng. Đồng thời, doanh nghiệp phải đóng đủ số tiền BHXH trốn đóng và khoản tiền tính theo mức 0,03%/ngày.

• Phạt từ 6 triệu đồng đến 75 triệu đồng đối với hành vi trốn đóng BHXH, mức phạt tùy trường hợp và số người lao động vi phạm. 

2.3. Thời hiệu xử phạt và xử lý vi phạm trên môi trường điện tử

Nghị định 283/2026/NĐ-CP xác định rõ thời hiệu xử phạt theo từng lĩnh vực, đồng thời cho phép áp dụng cơ chế xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử theo quy định chung của pháp luật. 

Cụ thể, tại Khoản 4, Điều 3, Nghị định 283/2026/NĐ-CP quy định thời hiệu xử phạt đối với vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định như sau  người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định như sau:

• 01 năm đối với vi phạm hành chính về lao động và bảo hiểm xã hội.

• 02 năm đối với vi phạm hành chính về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Việc xác định hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc, hành vi vi phạm hành chính đang thực hiện để tính thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính thực hiện theo quy định tại Khoản 1, Điều 8, của Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23/12/2021 được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 68/2025/NĐ-CP và Nghị định số 190/2025/NĐ-CP. 

2.4. Xử phạt nhiều hành vi vi phạm trong quan hệ lao động

Nghị định 283/2026/NĐ-CP cũng quy định chế tài đối với nhiều hành vi liên quan đến tuyển dụng, giao kết và thực hiện hợp đồng lao động, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, kỷ luật lao động, an toàn vệ sinh lao động và hoạt động của tổ chức đại diện người lao động.

Đáng chú ý, các vi phạm về bảo đảm quyền lợi của người lao động nữ, tiền lương, nghỉ phép và điều kiện làm việc tiếp tục được quy định cụ thể về mức phạt và biện pháp khắc phục.

3. Hiệu lực thi hành Nghị định 283/2026/NĐ-CP

Nghị định 283/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 10/9/2026. Tuy nhiên, một số quy định có thời điểm áp dụng riêng.

Về các điều khoản chuyển tiếp đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, BHXH, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng:

• Nếu xảy ra và kết thúc trước thời điểm ngày 10/9/2026 mà bị phát hiện hoặc đang xem xét, giải quyết khi Nghị định này đã có hiệu lực thì áp dụng Nghị định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan có hiệu lực tại thời điểm thực hiện hành vi vi phạm để xử lý .

• Nếu xảy ra trước thời điểm Nghị định này có hiệu lực nhưng vẫn đang diễn ra khi Nghị định này đã có hiệu lực thì áp dụng quy định của Nghị định này để xử lý.

• Đối với quyết định xử phạt vi phạm hành chính đã được ban hành hoặc đã được thi hành xong trước thời điểm Nghị định này có hiệu lực thi hành, mà cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính còn khiếu nại thì áp dụng quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, Nghị định của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan có hiệu lực tại thời điểm ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính để xử lý.

4. Từ 10/9/2026 doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Từ ngày 10/9/2026, khi Nghị định 283/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực doanh nghiệp cần lưu ý:

• Chủ động rà soát việc chấp hành pháp luật về lao động và BHXH, đặc biệt là thông tin đăng ký lao động, giao kết và thực hiện hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc và hồ sơ tham gia BHXH, BHTN.

• Nhận diện các hành vi vi phạm lĩnh vực lao động, BHXH, nắm rõ mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả.

• Nắm rõ quy định chuyển tiếp.

Việc chủ động kiểm tra và khắc phục các sai sót trước khi bị thanh tra, kiểm tra sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro bị xử phạt và bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người lao động.

Nghị định 283/2026/NĐ-CP là căn cứ quan trọng trong việc xử phạt vi phạm hành chính về lao động, BHXH và người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, với nhiều quy định được cập nhật từ ngày 10/9/2026. Doanh nghiệp cần chủ động rà soát hồ sơ lao động, tiền lương, hợp đồng và việc tham gia, đóng BHXH, BHTN để kịp thời khắc phục sai sót, tuân thủ đúng quy định và hạn chế rủi ro xử phạt.

Thu Hương